خانه | گوی‌سياست

دور جدید مذاکرات اتمی؛ آشتی هسته‌ای یا کوتاه شدن مسیر زور آزمایی نظامی؟

دوشنبه, 1391-09-27 19:45
نسخه قابل چاپنسخه قابل چاپ
علی افشاری

علی افشاری - در روز‌های پایانی سال  ۲۰۱۲، تکلیف دور جدید مذاکرات هسته‌ای ایران با ۱+۵ در حال روشن شدن است. به احتمال زیاد در ابتدای سال جدید گفتگو‌ها رسما شروع خواهد شد. پس از ناکامی نشست‌های سه گانه استانبول، بغداد و مسکو، امید‌ها برای سر گرفتن توافق بین طرفین فزونی گرفته، هرچند سایه عوامل یاس‌آور نیز کماکان سنگین است.

 

در شش ماه گذشته که وقفه‌ای در مذاکرات پیش آمد، طرفین هر دو در مسیر خود پیش‌روی کردند. غرب به رهبری آمریکا حلقه محاصره تحریم‌ها را تنگ‌تر کرد. سقوط شدید ارزش ریال و کاهش فاحش فروش نفت از پسامد‌های گسترش تحریم‌ها بودند. اما جمهوری اسلامی نیز برنامه هسته‌ای خود را توسعه داد. اینک طبق گزارش آژانس، حجم تولید اورانیوم غنی شده ۲۰ درصدی و ۵ درصدی در روندی مستمر رو به افزایش است.

 

البته طبق برخی ادعا‌ها، ایران میزان چشمگیری از ذخیره سوخت هسته‌ای با غلظت بالای خود را صرف مقاصد آزمایشگاهی، دارویی و علمی کرده است. در عین حال میله‌های سوخت هسته‌ای از رآکتور نیروگاه اتمی بوشهر خارج شده و نیروگاه در وضعیت نیمه تعطیل به‌سر می‌برد. تحریم‌ها تاثیری در کاهش برنامه هسته‌ای جنجالی ایران نداشته‌اند، اما در افزایش اختلاف در هیات حاکمه و اختلال در مدیریت امور اقتصادی کشور موثر بوده‌اند.

 

غرب در ادامه راهبرد دو مسیره فشار و مذاکره، به گفتگوهای پیش رو به چشم فرصتی برای محک زدن جدید‌ترین موقعیت حکومت ایران می‌نگرد. گفتگوی مستقیم شرایطی را پدید می‌آورد تا استحکام و توانایی حکومت ایران در پیشبرد برنامه هسته‌ای‌اش مشخص شود و به خصوص معلوم گردد چه بخش از پیغام‌ها و ارتباطات غیررسمی با موضع رسمی مقامات تطبیق می‌کند.

 

در ماه‌های گذشته اخباری مبنی بر برخی مذاکرات پنهانی بین دولت‌های ایران و آمریکا در رسانه‌ها طرح شده است. اگرچه هر دو طرف این تماس را رد کرده‌اند، اما شواهدی وجود دارند که احتمال وجود ارتباطات را تقویت می‌کنند.

 

روزنامه کیهان به صراحت خبر از فشارهایی به رهبری جمهوری اسلامی داد برای مذاکره با آمریکا داد. حلقه جریان احمدی‌نژاد نیز تمایل به برقراری گفتگوی مستقیم را علنا ابراز کرده است. هم‌چنین بخش‌های میانه رو و سنتی اصول‌گرایان نیز از کاهش تنش با غرب و جلوگیری از تاثیرات مخرب تحریم‌ها استقبال می‌کنند. البته تقریبا تمامی جناح‌های اصول‌گرا و جریان احمدی‌نژاد پشتیبان برنامه هسته‌ای بوده و توقف آن را رد می‌کنند.

 

رصد کردن مواضع خامنه‌ای بیانگر تمایل حکومت به تداوم استراتژی تقابل است. اما در عین حال حاکمیت می‌کوشد تا مفری برای گریز از انزوای بیشتر و جلوگیری از گسترش تحریم‌ها بیاید و در عین حال زمان برای توسعه برنامه هسته‌ای نیز بخرد. از این رو چراغ سبز ایران به مذاکرات بیشتر در سطح تاکتیک است نه یک اراده برای دست‌یابی به یک راه حل جامع و پایان دادن به بحران هسته‌ای.

از سویی دیگر سابقه روابط ایران و آمریکا نشان می‌دهد که علی‌رغم تیره بودن مناسبات، همواره در طرفین ماجرا گروه‌ها و افرادی بوده‌اند که در سه دهه گذشته باب گفتگو و رایزنی غیر رسمی را باز کرده‌اند.

 

انتخاب مجدد اوباما فضا را برای از سرگیری مذاکرات و تلاشی دیگر از سوی واشنگتن برای باز کردن بن‌بست را مساعد کرده است. برخی از منابع اسرائیلی مدعی شده‌اند که دولت اوباما در صدد ارائه طرحی به ایران است تا بر مبنای یک فرصت چند ماهه چارچوبی برای حل بحران هسته‌ای فراهم شود و در غیر این صورت حمله نظامی مد نظر قرار گیرد. این ادعا از سوی سخنگوی کاخ سفید رد شد، اما می‌توان حدس زد که اوباما مانند دور نخست، در فکر ابتکاری برای حل مشکل ایران باشد.

 

البته هر نوع راه حل از سوی اوباما، ابتدا نیازمند تشکیل کابینه و مشخص شدن وزیر امور خارجه آمریکاست. اگر جان کری در این منصب قرار گیرد، امکان آزمودن مسیر دیپلماسی مستقیم با ایران افزایش می‌یابد. در عین حال آمریکا مطابق طرح و برنامه، تحریم‌ها علیه ایران را ادامه می‌دهد و این اقدام اهرم فشار قدرت اول نظامی دنیا برای همراه ساختن مقامات تهران خواهد بود.

 

ایران ابتدا خواهان حضور آمریکا به عنوان طرف اصلی ماجرا در مذاکرات شد. دولت بوش تا مقطعی تعلیق غنی‌سازی اورانیوم از سوی ایران را پیش شرط حضور در مذاکرات اعلام کرد، اما این شرط در اواخر دوره ریاست جمهوری بوش زیر پا گذاشته شد. تاکنون در حوزه رسمی، ایران با مذاکره مستقیم و دو جانبه با آمریکا موافق نبوده است و در هیچ یک از مذاکرات با گروه ۱+۵ نمایندگان ایران حاضر به گفتگوی جداگانه و انحصاری با مذاکره کنندگان آمریکایی نشدند.

 

رصد کردن مواضع خامنه‌ای بیانگر تمایل حکومت به تداوم استراتژی تقابل است. اما در عین حال حاکمیت می‌کوشد تا مفری برای گریز از انزوای بیشتر و جلوگیری از گسترش تحریم‌ها بیاید و در عین حال زمان برای توسعه برنامه هسته‌ای نیز بخرد. از این رو چراغ سبز ایران به مذاکرات بیشتر در سطح تاکتیک است نه اراده برای دست‌یابی به یک راه حل جامع و پایان دادن به بحران هسته‌ای.

 

حاکمیت در ماه‌های اخیر با نصب سانتریفوژ‌های بیشتر در سایت فردو نشان داد که راهبرد افزایش ظرفیت و کاهش ذخیره اورانیوم غنی‌شده با غلظت بالا را هم‌زمان در دستور کار قرار داده است. تکمیل استقرار و نصب سانتریفوژ‌ها و عدم تزریق گاز به آنها، این فرصت را به حکومت می‌دهد تا با افزایش توان هسته‌ای و در عین حال عدم عبور از خط قرمز جامعه جهانی، به ایجاد منطقه مصونیت نزدیک شود.

 

 از دید جناح تندروی حاکمیت دستیابی به منطقه مصونیت، موقعیت ایران در مواجهه با غرب را ارتقاء داده و آنها را ناگزیر از پذیرش شرایط ایران می‌کند. در این تحلیل گزینه حمله نظامی در نظر گرفته نشده است، اما تولید اورانیوم با غلظت بالای بیست درصد در فردو نقطه‌ای است که غرب و بخصوص اسرائیل، مزایای تخریب تاسیسات هسته‌ای و عقب انداختن برنامه هسته‌ای ایران را بیشتر از هزینه هایش بشمار می‌آورد.

 

در ماه‌های اخیر، مقامات ایران مانند فضای پیش از مذاکرات استانبول، کد‌های امیدوار کننده‌ای نشان داده‌اند. هیات نمایندگی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز با رضایت تهران را ترک کرد؛ هرچند موفقیتی در حل مشکلات حاصل نشد. آنها خوشبین هستند در دوره بعدی مذاکرات در دو هفته بعد بتوانند به نتیجه برسند. آمانو رئیس آژانس نیز امیدوارتر از همیشه به دور جدید مذاکرات می‌نگرد.

 

غرب در ادامه راهبرد دو مسیره فشار و مذاکره، به گفتگوهای پیش رو به چشم فرصتی برای محک زدن جدید‌ترین موقعیت حکومت ایران می‌نگرد. گفتگوی مستقیم شرایطی را پدید می‌آورد تا استحکام و توانایی حکومت ایران در پیشبرد برنامه هسته‌ای‌اش مشخص شود و به خصوص معلوم گردد چه بخش از پیغام‌ها و ارتباطات غیررسمی با موضع رسمی مقامات تطبیق می‌کند.

آن‌گونه که برخی از دیپلمات‌های مرتبط با گروه ۱+۵ گفته اند، ابتدا مذاکرات بر سر مدالیته و نحوه حل و فصل مشکلات خواهد بود. سپس طرفین یک طرح محدود را جلو می‌برند. پس از موفقیت برای طرح محدود، فضا برای یک توافق بزرگ و جامعه هسته‌ای مهیا می‌شود.

 

خواسته‌های غرب توقف غنی‌سازی بیست درصدی، انتقال بخش بیشتر محموله اورانیوم غنی‌شده بیست درصدی، عدم فعالیت تاسیسات فردو و ایجاد اطمینان برای نظارت آژانس بر فعالیت‌های اتمی است. مقامات اصلی تصمیم‌گیرنده در تهران نیز الغاء تحریم‌های یکجانبه آمریکا و متحدان آن و سپس دریافت تضمین امنیتی را مد نظر دارند.

 

تفاوت خواسته‌های طرفین مانعی جدی برای مصالحه است. از دید ایران چه بسا توقف غنی‌سازی اورانیوم بیست درصدی و چشم‌پوشی از ظرفیت فردو دستکم نیازمند لغو تحریم بانک مرکزی و خرید نفت ایران است تا بدین‌ ترتیب، فشار کمرشکن تحریم‌ها از بین برود. حکومت در عین حال فعالیت‌های هسته‌ای را کنار نمی‌گذارد بلکه به حالت تعلیق می‌آورد. اما غرب نیز حاضر به برداشتن فوری تحریم‌ها نیست، بلکه می‌خواهد این کار به صورت مرحله‌ای و پس از انجام اقدامات اعتمادآفرین از سوی ایران صورت پذیرد. تفاوت نگاه طرفین از چگونگی حل بحران، مسیر تفاهم را با دشواری‌های جدی همراه می‌سازد.

 

تنها نگرانی از افزایش تاثیرات مهلک تحریم‌ها می‌تواند مقامات حکومت را به عقب‌نشینی وا دارد، اما احتمال در خور اعتنایی هم وجود دارد که حکومت مانند دفعات پیش، اراده جدی برای حل و فصل مشکلات نداشته باشد یا مطالباتی بیشتر از سقف امتیازاتی بخواهد که غرب حاضر به پرداخت آن است. در فضای کنونی نه تنها سوریه دیگر موضوعیت ندارد و وضعیت وخیم دولت بشار اسد جایی برای امتیاز گیری ایران در خصوص سوریه باقی نگذاشته است؛ بلکه حتی ممکن است سقوط اسد مشوق حکومت ایران در آشتی هسته‌ای گردد.

 

هفته‌های آینده نشان خواهد داد ماراتون هسته‌ای ایران چه مسیری را طی خواهد کرد. اگر چه بیش از گذشته احتمال نرمش در مواضع هسته‌ای حکومت دیده می‌شود اما هنوز قطعیتی وجود ندارد که حاکی از اراده حکومت برای تفاهم و دست کشیدن از سیاست تقابل باشد. این‌که مذاکرات جدید به سرنوشت مذاکرات ناکام قبلی دچار شود، کم نیست. اما اگر این ناکامی با آغاز به کار تاسیسات فردو، توسعه قابلیت غنی‌سازی اورانیوم و افزایش سوخت هسته‌ای همراه شود، آنگاه احتمال تهاجم نظامی و جنگ محدود زیاد می‌شود.

 

بعید است سرنوشت مذاکرات در جلسه نخست معلوم شود، بلکه یک فرآیند زمانی چند مرحله‌ای طی خواهد شد. در عین حال سر گرفتن معامله نیازمند انعطاف غرب در دادن امتیازات بیشتر از قبل به حکومت ایران است. با این همه، فراموش نباید کرد که تفاهم هسته‌ای لزوما به منزله آب شدن یخ‌های رابطه ایران و آمریکا نخواهد بود و بعید است که حکومت ایران، رابطه خصمانه با آمریکا را کنار بگذارد.

Share this
Share/Save/Bookmark

مذاکرات ایران با اژانس اتمی
مذاکرات ایران با گروه کشورهای 5+1
مذاکرات ایران با امریکا
سه مساله مختلف با سه راهکار متفاوت ودر عین حال همگام دنبال میشود وهمانگونه که مذاکرات متفاوتند مذاکره کنندگان هم ترکیب و جایگاههای مختلفی دارند.
درمذاکره ایران با اژانس بین المللی یک سری مقررات و سوال و جواب مطرح است که اگر خارج ازدو طرف دران شانتاژ نشود دستیابی به بک توافق دور از ذهن نیست ولی این توافق به نحوی بایستی گروه 5 بعلاوه یک را هم در بر بگیرد .
اژانس دریافته است که اورانیوم غنی شده 20 درصدی درقسمتی تبدیل بمیله های سوخت شده است یعنی در فن اوری نظامی بمصرف نرسیده است و با اینکه قیمت تمام شده این میله هابیش از 10 برابر قیمتهائی است که ایران میتوانسته از ارژانتین و یا فرانسه خریداری کند ولی به فن اوری ان دست یافته است ودر صورت توافق میتوان غنی سازی در این سطح را متوقف کرد و نیازمندیهای راکتور امیر اباد از خارج تامین نمود.
طراحی کامپیوتری هسته های انفجاری و یابازدید از سایت پارچین حتی اگر مشکل هم داشته باشد قابل معامله است واگرایران با نیت توافق اماده باشد گذر از سد اژانس چندان مشکل نخواهد بود. ولی در این راستا گروه 5+1فعا ل میشود که خواسته های دو کشور انگلیس و فرانسه قابل امعان نظر است این دو کشور مصر به همکاری بیشتر ایران در بحران اقتصادی و بخصوص افزایش مشارکت سهام در صندوق بین المللی پول و بانک جهانیند. ایران در این راستا نیم قدم برای خرید پالایشگاه ورشکسته فرانسه بر داشته است که از نتائج سفر میشل روکار نخست وزیر اسبق فرانسه در ماه می گذشته بایران است در مورد انگلیس باید منتظر نشانه های ایند ه باشیم.
باید اگاه بود که گروه 5+1 اعضائ دیگری هم دارند که بعضی خواستا رحفظ منافع کنونی با ایران هستند و و المان هم حد اقل خارج از فشارهای امریکا خواستار بازار قبل از تحریمها در ایران است.
ایران و امریکا در یک تقابل چند وجهی هستند که مذاکرات کلی نمیتواند جوابگوی حل همه مشکلات باشد بنابرین نیاز به مذاکرات کارشناسی دارند و حد اقل ایالات متحده خواستار موضع ارام ایران در مسائل
اسرائیل
لبنان
فلسطین
سوریه
عراق
افغانستان
پاکستان
بحرین
یمن
تمام کشورهای افریقائی
بیشتر کشورهای پر هیاهوی امریکای جنوبی
خواهد بود . ایران در این کشورها منافع سیاسی ویا مخالفت سیاسی دارذ. بازیافت منافع اقتصادی امریکا در ایران نیز از اهم مسائلی خواهد بود که شرکتهای امریکائی ازدو لت این کشورانتظار دارند.
مساله مهم اسرائیل است که از طرفی با داشتن هواداران سر سخت در امریکا دولت این کشور را مجبور به واکنش در مقابل ایران میکند و از طرف دیگر سعی در درگیری نظامی امریکا با ایران دارد.
فراموش نکنیم که اسرائیل توان حمله نظامی بایران را ندارد زیرا نزدیکترین فاصله هوائی این کشور با مرزهای ایران 1600 کیلومتر است که باک سوخت هیچ هواپیمای جنگی کافی برای یک پرواز 3200 کیلومتری گنجایش ندارد و با اینکه دستگاههای تبلیغاتی این کشور در مدت دو سال گذشته عنوان کرده اند که از پایگاههای عراق عربستان سعودی و اخیرا اذربایجان استفاده خواهند کرد با تکذیب این دو لتها رو برو شده اند واگر هم حمله موشکی از راه دور باشد با خطر متقابل روبرو خواهند بود . و اصولا مساله حمله نظامی بایران مستمسکی است برای ادامه ندادن بمذاکرات صلح فلسطین.
در همین رابطه باید یاد اوری کرد که انتخابات ریاست جمهوری امریکا که اسرائیل در ان تاثیر گذار بود پایان یافته و هم اکنون نوبت به امریکا رسیده است که انتخابات پیش روی اسرائیل را تحت تاثیر قرار دهد چناکه استعفای لیبر من همپیمان سطح بالای نخست وزیر اسرائیل و اعلام کناره گیری بارک وزیر دفاع این کشور قابل تعمق و تامل است .
در هر صورت امریکا خواستار رویه مسالمت امیز حکومت ایران با اسرائیل است گو اینکه چنین تضمینی را نمیتواند دریافت کند چون حکومت ایرا ن یکپارچه نیست همین دیروز سفر رئیس جمهور ایران به ترکیه بدلیل سخنان فیروزابادی لغو شد و در همین راستا میتواند هر توافق و مذاکره ای را یک فرمانده سپاه بهم بریزد.
همانطور که اخمدی نژاد امسال در نیو یورک مطرح کرد امریکا به تنهائی میتواند در یک توافق کلی مسائل حل نشده بقیه جهان را تحت تاثیر قرار دهد واین واقعیتی ملموس است.
تحریمها بر روند اقتصاد خارجی ایران اعم صادرات و یا واردات تاثیر گذاشته است ولی افزایش قیمتهای ارز یک مساله اقتصادی داخلیست زیرا تقریبا همه اقتصاد دانهای ایران از 5 سال پیش باین نتیجه رسیده بودند که جهت رشد تولید و صادرات نرخ ارز باید واقعی شود و احمدی نژاد در ابانماه نیز تاکید کرد که افزایش نرخ ارز بدستور یک مقام نظارتی انجام گرفته است و همین مطلب گویای دستور رهبری در متوقف کردن سوال از رئیس جمهور در مورد بحران ارزی بود که در صورت جضور احمدی نژاد در مجلس بدان استناد میکرد. ولی بقیه مشکلات اقتصادی میتواند سر نخی با تحریمها داشته باشد.
ایران نیت توافق را دارد ولی در صورتی این مهم محقق میشود که گروههای فشار این اجازه را صادر کنند ولی توجه داشته باشیم که کنترل همه گروهها از توان رهبری هم خارج است.

خرید پالایشگاه ورشکسته فرانسه ، فروش نفت مفت به چين وهندو صدور چکهای ميلياردی به روسها به اسم نيروگاه بکار نيفتاده بوشهر، اجازه خروج بي حساب ميدانهاي مشترک نفت وگاز به قطر و......ديگر چيزی مانده که تقديم کنند؟!

ظاهرا موسويان سفير حکومت در آلمان در زمان تروررستوران ميکونوس بهمراه لابی های حکومت مشغول تلاش شديدی در زمينه دادن امتيازات بزرگ برای تقليل تحريمها و ادامه چپاول سرداران و جنتي ومصباح و ياران ميباشد.!!

مقامات ایران اینقدر دیگربه مردم ایران دروغ گفته اند ومردم باور کرده اند ویااز ترس چیزی نگفته اند خیال میکنند مردم دروغ هایشان را درست میپندارند وحالا غربی ها را هم گیر اورده اند وخیال میکنند که میتوانند آنها را هم مثل مردم ما خرشان کنندوهی انها رابیاورند سر میز مذاکره تا به طرق مختلف با حیله وتزویر بتوانند راهی برای خود باز کنند وپدر ملت راهم بیشتردربیاورند.

صحبت از توافق بر سر برنامه اتمی ایران خیال پردازی است! اگر بفرض محال، خامنه ای قبول کند که تمام فعالیت های اتمی متوقف شود، باز هم تحریمها برداشته نخواهد شد، فقط تحریمهای تازه اعمال نمی گردد. در مرحله بعدی غرب خواهان رفع شبه نسبت به هر نقطه مشکوک به فعالیت اتمی خواهد شد که می تواند تا اتاق خواب خامنه ای هم مشمول شود. درست مثل صدام حسین! غرب بدون بازرسی کامل و کسب اطمینان از بی خطر بودن برنامه های اتمی رژیم، تحریمها را بر نمی دارد.

۷۳ تن از ۹۹ نماینده مجلس سنای آمریکا در نامه ای به اوباما، خواستار تشدید تحریم های ایران، حمایت ازدمکراسی و تشکیل ائتلافی نظامی برای اقدام در صورت لزوم شدند.
در این نامه گفته شده است که مسئله هسته ای ایران مهمترین چالش امنیتی برای آمریکاست و حل آن در دوره دوم ریاست جمهوری اوباما اساسی است.
امضاء کنندگان گفته اند که به هیچ وجه نباید ز فشار بر ایران کاسته شود و رهبران جمهوری اسلامی باید بفهمند که زمان حل دیپلماتیک مسئله روبه پایان است و باید با اجرای سریع قطعنامه های سازمان ملل، تمامی فعالیت‌های غنی سازی اورانیوم را متوقف کنند و ذخیره اورانیوم ۲۰ درصد را به خارج بفرستند.
آنها افزوده اند که به هر طرحی که به ایران اجازه غنی سازی به هرشکلی بدهد مشکوک هستند.

ارسال کردن دیدگاه جدید

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.

نظر شما پس از تایید دبیر وب‌سایت منتشر می‌شود.

لطفا به زبان فارسی کامنت بگذارید.
برای نوشتن به زبان فارسی می توانید از ادیتور زمانه استفاده کنید.

کامنتهایی که حاوی اتهام، توهین و یا حمله شخصی باشد هرز محسوب می شود و
منتشر نخواهد شد.

 

لینک به ادیتور زمانه:         

برای عبور از سد فیلترینگ

پرونده ۱۳۹۱ / چشم‌انداز ۱۳۹۲

مشخصات تازه دریافت برنامه های رادیو زمانه  از ماهواره:

ماهواره  :Eutelsat

هفت درجه شرقی

پولاریزاسیون افقی 

سیمبول ریت ۲۲

فرکانس ۱۰۷۲۱مگاهرتز

همیاران ما