خانه | گوی‌سياست

آمریکا یک قدم از بحران فاصله گرفت

یکشنبه, 1390-05-16 17:39
نسخه قابل چاپنسخه قابل چاپ
پانته‌آ بهرامی

رأی سنا و مجلس نمایندگان آمریکا در هفته‏ گذشته، برای تصویب لایحه افزایش سقف بدهی‌ها، باعث شد آمریکا یک قدم از بحران اقتصادی فاصله بگیرد، ولی این حرکت به مفهوم پایان بحران نیست.

اختلافی که بر سر تصویب این لایحه وجود داشت اختلافی به شدت سیاسی و ایدئولوژیک در سطوح تصمیم‏گیری این کشور است که منعکس‌کننده اختلاف‌های سطح جامعه آمریکا نیز هست.

تا پیش از تصویب بسته اعتباری، سقف بدهی‌های دولت آمریکا به ۱۴تریلیون و ۳۰۰ میلیارد دلار رسیده بود و اگر می‏خواست بیش از این وام بگیرد، نیاز به تصویب قوه مقننه، یعنی کنگره داشت.

دولت‌ها برای ساماندهی بدهی‌های خود راهکارهای متفاوتی را در پیش می‌گیرند. زمانه در این زمینه با دکتر رضا قریشی، استاد اقتصاد سیاسی در آمریکا به گفت‌وگو نشسته است.

 

دکتر رضا قریشی: دولت‏های متعارف، دولت‏هایی که مانند جمهوری اسلامی از درآمد نفت برخوردار نیستند، معمولاً سه راه دارند که مخارج‏شان را بپردازند. یکی این‏که پول چاپ کنند که این البته بسیار محدود است و در عمل کسی این کار را نمی‏کند. دو راه دیگر، یکی مالیات است و دیگری گرفتن قرض.
اکنون مالیات‏ها به یک ابزارسیاست مالی تبدیل شده است. یعنی در ارتباط با مالیات‏ها، سئوال اول این نیست که آیا مخارج دولت را تأمین می‏کند یا نه؟ و در اقتصاد چه اثری دارد؟

این است که به‏خصوص در مورد آمریکا، راهکاری که باقی مانده قرض کردن است. یعنی دولت مخارج خود را قرض می‏کند. به این معنا که اوراق قرضه می‏فروشد و به این ترتیب مخارجش را تأمین می‏کند.

اما همه‏جا، ازجمله حتی در ایران، تفکیک قوا که صورت می‏گیرد، نمی‏گذارند ریش و قیچی دست قوه مجریه باشد که هم خودش خرج کند و هم خودش قرض کند. معمولاً کلید تمام مسائل پولی، ازجمله بودجه، در دست قوه مقننه یا همان مجلس است. مجلس باید تصویب کند که قوه مجریه چقدر می‏تواند خرج کند.

در بسیاری از کشورها رسم بر این است که هر موردی را مجلس باید تصویب کند. در آمریکا هم این‏ سنت وجود داشت تا زمان جنگ اول جهانی. یعنی هروقت قوه مجریه پول می‏خواست، باید می‏گفت چه زمانی و چقدر می‏خواهد تا مجلس تصویب کند.

زمان جنگ اول جهانی، چون خرج‏ها خیلی زیاد و متنوع بودند و نمی‏شد این‏کار را کرد، سیستم را عوض کردند و گفتند ما یک سقفی می‏گذاریم، دولت تا این سقف می‏تواند خرج کند و اگر بیشتر خواست، باز باید از مجلس تقاضا کند. این سقف بودجه، سقف قرض‏ها، از آن‏جا پدیدار شد. از آن زمان تا الان، حدود هفتاد دفعه این سقف را بالا برده‏اند و هیچ‏وقت هم مسئله مهمی نبوده است.

گاهی عده‏ای گله کرده‏اند و گفته‏اند که زیاد خرج می‏کنید، اما مثلاً در زمان دولت ریگان، ۱۷-۱۸ بار این سقف را بالا بردند. در زمان دولت بوش هم چندبار این سقف را بالا بردند. اما آن‌چه تغییرکرد، این است که در انتخابات یک‏سال و نیم پیش، حدود ۷۰-۸۰ نماینده از جریان «تی‏پارتی» انتخاب شدند...

 

دلایل افزایش کسری بودجه آمریکا

«تی‏پارتی» یک جریان راست‏ است که به‌هیچ وجه معتقد به افزایش مالیات‏ها نیست و خواهان کوتاه کردن دست دولت از فعالیت‏های اقتصادی و هم‏چنین کاهش خدمات اجتماعی و درمانی است. اکنون در مجلس نمایندگان، جمهوری‏خواهان و تی‏پارتی اکثریت اعضا را دارند.

لازم به یاد‏آوری است که در زمان دولت کلینتون، آمریکا نه تنها کسر بودجه نداشت، بلکه اضافه‏ بودجه هم داشت. در دوران بوش، سه عامل باعث بالا رفتن کسری بودجه در این کشور شد: اول به دلیل دو جنگ در افغانستان و عراق، دوم بخشش‏های مالیاتی دولت بوش به شرکت‏ها و ثروتمندان و سوم بحران اقتصادی سال ۲۰۰۸.

همه این عوامل که اکثراً از دولت جرج بوش به ارث رسیده، باعث کسری ۱۰۵ تریلیونی دولت شد. هدف تی‏پارتی و جمهوری‏خواهان این است که اوباما در دور دوم ریاست جمهوری انتخاب نشود. برای استفاده‏ی تبلیغاتی و رسیدن به این هدف، آنان در ابتدا به اوباما پیشنهاد کردند که به شرطی سقف بدهی‏های دولت را بالا می‏برند که از کسری بودجه دوتریلیون کم شود. چه بر سر پیشنهاد تی‏پارتی و جمهوری‏خواهان کنگره آمد؟

رضا قریشی در این زمینه توضیح می‌دهد: «اوباما و دمکرات‏ها این پیشنهاد را برگرداند و گفتند پیشنهاد بسیار خوبی است. آن را چهار تریلیون کنیم. سه تریلیون را به عنوان مخارج بزنیم و یک تریلیون هم مالیات‏ها را بالا ببریم و درآمد ایجاد کنیم. یکی از اصولی که گروه تی‏پارتی به آن قسم خورده‏، این است که گفته‏اند ما حاضر نیستم حتی یک سنت هم مالیات‏ها بالا برود.

این البته حربه تبلیغاتی خوبی برای دمکرات‏هاست. برای این‏که دمکرات‏ها از آن علیه تی‏پارتی و همین‏طور جمهوری‏خواهان استفاده می‏کنند و می‏گویند این‏ها طرفدار پولدارها هستند و حاضر نیستند به پول‏دارها یک سنت اضافه داده شود.

اول دمکرات‏ها پیشنهاد دادند مالیات‏ها بالا برود. تی‏پارتی و جمهوری‏خواهان قبول نکردند. دمکرات‏ها گفتند: بسیار خوب، مالیات‏ها بالا نرود، ولی بخشش‏های مالیاتی‏ای که بوش به افراد داده بود، از میان برداشته شوند و هرکسی از ۲۵۰هزار دلار بیشتر درآمد دارد، بخشش مالیاتی‏اش را از او پس بگیریم. دیگر این‌که لازم است یک‏سری سوبسید‏هایی که دولت به شرکت‏ها می‏‏دهد، قطع بشوند. مثلاً علاوه بر سود‏های ده‏ها بیلیونی‏ای که شرکت‏های نفتی می‏برند، سالی شش، هفت بیلیون دلار هم سوبسید از دولت می‏گیرند.

اتفاقاً این پیشنهاد‏ها محبوب مردم هم بود و دوسوم آن‏ها می‏گفتند که این کارها انجام بگیرد. علت مخالفت جمهوری‏خواهان و تی‏پارتی با این پیشنهادها، توسط رئیس‏شان در سنا به بهترین شکل بیان شد. او گفت که این کار کمک بزرگی به اوباما است برای این‌که یک‌بار دیگر انتخاب بشود. درست مانند همان شرایطی که زمان کلینتون پیش آمد.

کلینتون هم همین کار را کرد و در دور دوم انتخاب شد. هنوز هم دمکرات‏ها از او که نظیر چنین بسته‏ای را پیشنهاد داد و پیش برد، تعریف می‏کنند. این‏بار جمهوری‏خواهان متوجه موضوع شدند و چنین بسته پیشنهادی را نپذیرفتند.»

 

مشخصات لایحه تصویب شده

بالاخره بسته پیشنهادی که سقف بدهی‏های دولت را تا مبلغ دوترتیلیون و ۴۰۰ میلیارد دلار افزایش می‏دهد، در هر دو مجلس نمایندگان سنا به تصویب رسید و از سقوط اقتصادی آمریکا جلوگیری کرد.
در ازای آن دولت موظف است در دو مرحله هزینه‌های خود را به میزان بیش از ۲.۴ تریلیون دلار کاهش دهد: کاهش ۹۰۰ میلیارد دلاری هزینه‌های دفاعی و غیر دفاعی آمریکا در یک مرحله و کاهش ۱.۵ تریلیون دلاری سایر هزینه‌ها در یک دوره ۱۰ ساله.

 

محل کاهش ۱.۵ تریلیون دلاری هزینه‌ها در طول ۱۰ سال، تا ۲۳ نوامبر سال جاری میلادی از سوی کمیته ۱۲ نفره‌ای، متشکل از شش قانونگذار دموکرات و شش قانونگذار جمهوری‌خواه، پیشنهاد و تا ۲۳ دسامبر ۲۰۱۱ در کنگره به رأی گذاشته خواهد شد.


در عوض اما قرار است از چه هزینه‏هایی برای جبران کسری بودجه کم شود و بر سر چه چیزهایی به توافق برسند؟

 

رضا قریشی در ارتباط با بسته جدید می‌گوید: «مهم این است که دمکرات‏ها پذیرفتند از افزایش درآمدها بگذرند، ولی حاضر نشدند خدمات اجتماعی و درمانی را قطع کنند...

نکته مهم دیگر هم این بود که جمهوری‏خواهان می‏خواستند سقف را یک‏ تریلیون بالا ببرند که شش ماه بعد دوباره همین برنامه تکرار شود. دمکرات‏ها و به‏خصوص اوباما اما اصرار داشتند که سقف را طوری بالا ببرند که تا بعد از انتخابات آینده در سال ۲۰۱۲ لازم به بالا بردن آن نباشد. این مسئله، مسئله کلیدی شد. یعنی حالا که روی بسته بزرگ به توافق نرسیدند، مسئله‏شان این شد که این سقف چقدر بالا برود.

توافقی که در این رابطه صورت گرفته، این است که الان یک تریلیون بالا می‏برند. هروقت این حد تمام شد، سقف خود به‏خود بالا می‏رود و احتیاجی به رأی‏گیری دوباره نیست، ولی به شرط این‏که تا آن وقت به توافق برسند که دو تریلیون دیگر از مخارج را کم کنند.

الان قرار است یک کمیسیون ۱۲ نفره، شامل سه نماینده از هر حزب، بنشینند و بررسی کنند که چه چیزهایی را می‏شود زد. وقتی یک تریلیونی که الان بالا رفته تمام شد، این کمیسیون باید پیشنهادی آورده باشد که از چه مخارجی می‏توانند بزنند.

خود این نکته به این معناست که مسئله هنوز حل نشده است. به همین دلیل هم هست که واکنش بازارهای مالی مانند وال استریت و… زیاد مثبت نیست. با این حال باید ماند و دید که این کمیسیون چه می‏کند.

هنوز کار کمیسیون شروع نشده، اختلاف‏ها در پیوند با آن بروز پیدا کرده است. نظر دمکرات‏ها این است که این کمیسیون حق دارد درآمدها را هم بالا ببرد، اما باینر گفته من هیچکسی را که با این نظر موافق باشد، به این کمیسیون نمی‏فرستم. یعنی از حالا اختلاف هست که آیا این کمیسیون فقط مخارج را می‏زند یا درآمدها را هم بالا می‏برد. به‏هرحال این بسته‏ای است که اکنون وجود دارد.»

 

انتقاد از اوباما و از لایحه تصویب شده

تصویب لایحه افزایش سقف بدهی ها با موافقت همه‌جانبه دمکرات‏ها همراه نبود. در مجلس نمایندگان، ۹۵ قانونگذار دمکرات رأی موافق و ۹۵ دمکرات دیگر به آن رأی مخالف داده بودند، اما با این حال لایحه افزایش سقف بدهی‌ها در هر کنگره تصویب شد.

بسیاری در آمریکا بر این باورند که اوباما در این بسته، از مواضع خود در مقابل جمهوری‏خواهان بسیار کوتاه آمده است. چه در طرح تصویب شده به‏هیچ‏وجه مالیاتی بر ثروتمندان و شرکت‏ها برای جبران کسری بودجه دولت دیده نمی‏شود.

 

رضا قریشی ضمن تایید این موضوع می‌گوید: «در سنا هم تعدادی از لیبرال‏ها یا دمکرات‏ها با این بسته مخالف‏ بودند. اعتقاد آن‏ها این است که اوباما خیلی کوتاه می‏‏آید. یکی از آن‏ها می‏گفت که جمهوری‏خوا‏ه‏ها اوباما را به یک "استریپ پوکر" دعوت کرده‏اند و او نیمه‌لخت به این مجلس آمد. یعنی قبل از این‏که مذاکرات شروع شود، نصف چیزهایی را که باید در مذاکره از دست می‏داد، پیشاپیش از دست داده بود.

آن‏ها معتقدند اوباما باید روی افزایش درآمدها و به ویژه مالیات ها تاکید کند تا دست کم وقتی آن را از دست بدهد که جمهوری‏خواهان هم سقف را برای دو سال بالا بردن از دست بدهند.»

Share this
Share/Save/Bookmark

دولتها از زمانی با کسر بودجه روبرو می شوند که تولید و گردش سرمایه کند می شود و برای آنکه تولید و گردش را به ارامش و راه درست بکشانند دولتها مجبور هستند سود سرمایه را با کاهش مالیات و حذف امکانات رفاهی مردم افزایش داده تا جذابیت بیشتری برای سرمایه ها ایجاد کنند و در این شکل است که سرمایه جذب بازار کسب و کار می شود روش برخورد دموکراتها در دورانی که چین و هند با نیروی کار ارزان و حذف مالیاتها و سایر امکانات سودمند رقیب جدی سایر کشورها هستند سبب فاصله گرفتن سرمایه ها از بازار تولید آمریکا می شوند . اما محافظه کارها هم توجه ندارند که کاهش درآمدهای مردم و ایجاد جذابیت برای سرمایه ها نیز بحران مازاد تولید را شدت بخشیده و بحران را افزایش خواهد داد اما مسئله ی قدرت هم که در جلوی صندوقهای رای قرار گرفته ضرورتا دو جناح را با بن بست روبرو کرده است تفاهم دو جناح نیز از همینجا و برای صندوقهای رای تا جدی فروکش می کند . اما نظام سرمایه با خلع مالکیت از تولید کننده سبب مازاد تولید گشته و حفظ این نظام همیشه در لبه ی عمیق تر شدن بحران ها قرار گرفته است در صورتی این سیستم قادر به کاهش بحرانها و تاخیر بحرانهاست که بتواند کار جدید و منبع جدید برای سود سرمایه و گردش سرمایه ایجاد کند سوخت سبز یکی از آنهاست .

ارسال کردن دیدگاه جدید

محتویات این فیلد به صورت شخصی نگهداری می شود و در محلی از سایت نمایش داده نمی شود.

نظر شما پس از تایید دبیر وب‌سایت منتشر می‌شود.

لطفا به زبان فارسی کامنت بگذارید.
برای نوشتن به زبان فارسی می توانید از ادیتور زمانه استفاده کنید.

کامنتهایی که حاوی اتهام، توهین و یا حمله شخصی باشد هرز محسوب می شود و
منتشر نخواهد شد.

 

لینک به ادیتور زمانه:         

برای عبور از سد فیلترینگ

پرونده ۱۳۹۱ / چشم‌انداز ۱۳۹۲

مشخصات تازه دریافت برنامه های رادیو زمانه  از ماهواره:

ماهواره  :Eutelsat

هفت درجه شرقی

پولاریزاسیون افقی 

سیمبول ریت ۲۲

فرکانس ۱۰۷۲۱مگاهرتز

همیاران ما